حسابرسی تامین اجتماعی، یعنی رسیدگی به دفاتر و اسناد مالی کارگاه‌ها در جهت بررسی حساب‌های هزینه‌ای. در واقع حسابرسی تامین اجتماعی از دفاتر قانونی، برای مشخص شدن هزینه‌های مربوط به کار انجام می‌شود. یعنی هیچ ارتباطی به درآمدهای شرکت ندارد و هزینه‌هایی که برای کارگران صورت گرفته است محاسبه شده و حق بیمه آن نیز محاسبه و دریافت می‌شود و مسئولیت انجام آن بر عهده موسسه حسابرسی تامین اجتماعی که وابسته به سازمان تامین اجتماعی است، می‌باشد. طبق ماده ۴۷ قانون تامین اجتماعی، کارفرمایان مکلفند دفاتر و مدارک لازم را در موقع مراجعه بازرس سازمان در اختیار او بگذارند. بازرسان سازمان می‌توانند از تمام یا قسمتی از دفاتر و مدارک مذکور رونوشت یا عکس تهیه و برای کسب اطلاعات لازم به هر یک از رؤسا و کارگران کارگاه مراجعه نمایند.
حسابرسی با دو هدف اصلی انجام می شود:
1- اطمینان از رعایت حقوق بیمه‎ای کارکنان کارگاه‎ها توسط کارفرمایان
2- اطمینان از اجرای قانون تامین اجتماعی بابت قراردادها و حق الزحمه‌ها
برای حسابرسی تامین اجتماعی از دفاتر قانونی، تقریباً کلیه مدارک مالی از قبیل: اظهارنامه مالیاتی، برگه‌های تشخیص و قطعی مالیاتی، صورتهای مالی و دفاتر قانونی، همچنین فاکتورها، اسناد مالی، لیست کارکنان و فیشهای پرداخت حق بیمه، تراز ۴ ستونی کل و معین و تفصیلی، قراردادها و مفاصا حسابهای مربوطه و هر اطلاع مالی دیگر لازم می‌باشد.
در سال‎های گذشته، دفاتر ۱۰ سال ماقبل کارگاه‎ها رسیدگی میشد که این موضوع باعث ایجاد دردسرهای زیادی برای کارفرمایان و کارگاه‎ها می‌شد. بنابراین طی بخشنامه ۱۰۰۰/۹۷/۲۴۴۰ مورخ ۱۳۹۷/۰۳/۰۵ مدت زمان حسابرسی بیمه تامین اجتماعی به آخرین دوره مالی کارگاه‌ها محدود شد.
شرکت‌هایی که دارای تعهد حسابرسی دفاتر به سازمان تامین اجتماعی می‌باشند می توانند بدون تسویه نهایی تعهدات پیمان خود در قبال سازمان تامین اجتماعی، مفاصاحساب خود را دریافت نمایند و تسویه نهایی را به بعد از حسابرسی موکول نمایند که حق بیمه آنها طبق گزارش حسابرس اخذ می‌گردد. حال اگر شرکت در پیمان منعقد شده از ظرفیت نیروی انسانی داخلی خود استفاده نموده و لیست بیمه آنها را هر ماه ارسال و حق بیمه را پرداخت نموده باشد و کلیه پرداختی‌هایی که مشمول بیمه می‌باشند را طبق قانون پرداخت نموده باشد دیگر نیازی به پرداخت حق بیمه پیمان نمی‌باشد.
تهیه و تنظیم: عزیزه امراللهی