باید پذیرفت که بسیاری از آسیبها و بحرانهای زیستمحیطی ایجاد شده در زمین ناشی از عملکرد سازمانهاست و به همین دلیل است که مفاهیمی از قبیل «سازمان سبز» و «مدیریت سبز» به موضوعات و مباحث چالشبرانگیز دنیای امروز مدیریت تبدیل شده است. هدف از این رویکردهای جدید، ایجاد تعادل منطقی بین رشد شرکت برای ایجاد ثروت از یک سو و حفاظت از محیط زیست برای رفاه نسل های آینده از سوی دیگر است.
از سوی دیگر، صاحبنظران معتقدند که منابع انسانی ارزشمندترین و بزرگترین ثروت هر سازمان محسوب می شود و بهره گیری مناسب از راهبردهای منابع انسانی میتواند جریان مدیریت سبز را تسهیل و تسریع کند. همگان پذیرفتهاند که منابع انسانی دوستدار محیط زیست می تواند به تداوم کسب و کار پایدار کمک کند و با توجّه به چنین شرایطی است که مفهومی با عنوان «مدیریت سبز منابع انسانی » به مثابه روندی نوظهور در دنیای سازمان و مدیریت معرفی شده است.
برای اصطلاح جدید ولی تقریباَ شنیده شدۀ مدیریت منابع انسانی سبز، معادلهای دیگری نیز وجود دارد که شاید کمتر متداول باشد و «مدیریت زیستمحیطی منابع انسانی» و «مدیریت پایدار منابع انسانی» دو مورد از رایجترین آنهاست. برخی متفکّران، سبز کردن ابعاد عملکردی مدیریت منابع انسانی از قبیل استخدام، آموزش، ارزیابی عملکرد و پاداش را به عنوان تعریف مدیریت منابع انسانی سبز پذیرفته اند و عدهای دیگر، استفاده از نیروی انسانی برای ارتقای اقدامات زیستمحیطی سازمان و افزایش آگاهی و تعهد کارکنان نسبت به مسائل زیستمحیطی را مناسبترین تبیین از این مفهوم میدانند.
به نظر میرسد سازمانهای ایرانی توفیق یا تمایل چندانی به استقرار این رویکرد جدید در نظام مدیریت منابع انسانی نداشته اند و شواهد معتبری از رواج این اندیشه در میان مدیران منابع انسانی بنگاه¬های کشورمان مشاهده نمی شود. امید می رود با آغاز مراحل اجرایی قانون برنامه هفتم پیشرفت، حرکت بهره وری کشور شتاب بگیرد و از آنجا که توجه به رعایت الزامات زیست محیطی از اصول بنیادین بهرهوری محسوب می شود، می توان انتظار داشت که همین جریان بتواند گرایش مدیران سازمان های ایرانی به استقرار نظام مدیریت سبز منابع انسانی را نیز تقویت کند. علاوه بر آنکه مدیریت سبز منابع انسانی را باید یکی از پیشرانهای حرکت بهرهوری به شمار آورد که می تواند دیدگاه و نگرش مدیران نسبت به بهره وری را بهبود بخشد.
تألیف: دکتر هدایت کارگر شورکی