یکی از جدیدترین حوزه‌های مورد تأکید اسناد راهبردی مدیریت کلان توسعه در کشورمان اقتصاد دانش‌پایه و لزوم توانمندسازی بازیگران کلیدی چنین زیست‌بومی است. آنچه در این مجال به آن پرداخته خواهد شد، نسبت میان بهره‌وری و اقتصاد دانش بنیان است. به نظر می رسد ارتباط میان بهره‌وری دانش‌بنیانی را باید تعاملی دوسویه و چندوجهی دانست. شاید بتوان این ارتباط را از سه جنبه مورد تحلیل قرار داد:
- از یک سو، راهکارهای دانش‌بنیان مسیر تحقق اهداف نظام مدیریت بهره‌وری را تسهیل می کنند. یافته‌های تحقیقاتی معتبر ثابت کرده اند که استفاده هر چه بیشتر از مولفه های اقتصاد دانش باعث رشد سریعتر و بالاتر شاخص‌های بهره‌وری کل عوامل تولید خواهد شد. چنین ارتباطی را می‌توان در مقایسه میان کشورهای مختلف به خوبی مشاهده کرد؛ به طوریکه که حرکت بهره‌وری در جوامع دانش بنیان و اقتصادهای مبتنی بر دانایی از شتاب و دوام بیشتری در مقایسه با جوامع سنتی برخوردارند.
- از طرف دیگر، نهضت بهره‌وری می‌تواند فرصت‌های جدیدی را برای پیدایش و رشد شرکت‌های دانش بنیان پدید آورد. به نظر می‌رسد، بهره‌وری را باید یکی از قابلیت‌های کلیدی و مزیت‌های رقابتی اینگونه مؤسسات به شمار آورد؛ چراکه شرکت‌های دانش‌بنیان برای ادامه حیات خود مجبورند در محیطی بسیار رقابتی و متلاطم فعالیت کنند. در چنین فضایی برخورداری از قابلیت بهره‌وری می‌تواند موفقیت پایدار دانش بنیان‌ها را تا حدود زیادی تضمین کند.
- جنبه دیگری از تعامل میان جریان‌های بهره‌وری و دانش‌بنیانی را می‌توان در حرکتهایی ویژه دانست که برای ارتقای بهره‌وری در شرکتهای دانش بنیان آغاز شده‌اند. خوشبختانه موضوع بهره‌وری در سازمان‌های دانش‌بنیان به دلیل اهمیت بالقوه‌ای که دارد مورد توجه محققان قرار گرفته است. برخی یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد که بهره‌وری کارکنان دانشی تحت تأثیر متغیرهایی مانند فرهنگ مشارکتی و جو نوآورانه است و مطالعه‌ای دیگر در کشورمان ثابت کرده است که بهره‌وری منابع انسانی در شرکت‌های دانش‌بنیان به مدد عناصری از قبیل قابلیت‌های فرایندی مدیریت دانش و نوآوری باز قابل ارتقاست.
از آنجا که به شهادت نتایج پژوهشی پرتعداد، بهره‌وری یکی از الزامات رقابتی جدید در شرکت‌های دانش بنیان محسوب می‌شود، شاید بتوان به «سازمان ملی بهره‌وری ایران» پیشنهاد نمود که از طریق برقراری سازوکارهای تعاملی پایدار و هدفمند با «معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رییس جمهور»، جریانی جدید و پویا برای برقراری پیوند سازنده میان جریانهای بهره وری و دانش بنیانی را آغاز نماید.

تألیف: دکتر هدایت کارگر شورکی