همانطور که از تعریف حساسیت برمی آید این است که ببینیم در یک شرایط مشخص و با فرض ثابت بودن سایر متغیرها، اگر مقدار یک متغیر مستقل را تغییر دهیم، متغیر وابسته به آن چقدر تغییر خواهد کرد؟

در برخی طرح های سرمایه گذاری لازم است بدانیم متغیرهایی مانند نرخ بهره، نرخ تورم، قیمت فروش، هزینه مواد اولیه و ... چه تاثیری بر سودآوری طرح و توجیه پذیری آن دارد.
یکی از این روش هایی که در آن می توان به صورت همزمان چند متغیر را با جزییات بیشتر مورد بررسی و تحلیل قرار داد استفاده از قابلیت نرم افزار کامفار در تحلیل حساسیت پارامترها می باشد. در این مطلب سعی شده تا با یک مثال، تحلیل حساسیت یک طرح سرمایه گذاری در نرم افزار کامفار توضیح داده شود.
پس از اینکه کلیه اطلاعات را در نرم افزار کامفار وارد کردیم و محاسبات انجام شد می توانیم به تحلیل حساسیت متغیرها بپردازیم.
برای شروع کار مسیر تحلیل حساسیت را از منوی طرح-نمونه انتخاب نمایید. (تصویر شماره 1)

تصویر شماره 1

و یا گزینه تحلیل حساسیت را از منوی بالای برنامه نرم افزار کامفار اجرا می کنیم. (تصویر شماره 2)

تصویر شماره 2

با انتخاب گزینه تحلیل حساسیت، پنجره حساسیت باز می شود که دارای چهار سربرگ هزینه های ثابت، هزینه های تولید، برنامه فروش و هزینه های غیر مستقیم در صورت ورود اطلاعات طرح می باشد. تمام سربرگ ها شبیه هم بوده و هر کدام دارای پنج ستون می باشند. ستون اول شامل اقلام سربرگ، ستون دوم شامل داده های قبلی که در بخش ورود اطلاعات وارد کردیم که البته قابل تغییر نمی باشد، ستون سوم و چهارم شامل مقدار تغییر و قیمت تغییر در پارامتر و ستون پنجم اعداد جدید را به صورت مربعی به رنگ قرمز مانند ستون اول، نشان می دهد. (تصویر شماره 3)

تصویر شماره 3

همانطور که در تصویر مشخص است دو گزینه با عنوان IRR مورد نظر و NPV مورد نظر در گوشه بالا سمت راست دیده می شود که در واقع با وارد کردن عدد مورد نظر در هر گزینه، داده ها تغییر یافته تا به IRR و یا NPV مورد نظر برسیم.
از آنجا که عملکرد هر دو گزینه مانند هم می باشد به عنوان مثال گزینه اول را انتخاب می کنیم تا به IRR مورد نظر برسیم. (تصویر شماره 4)

تصویر شماره 4

همانطور که می بینید در بالا گوشه سمت چپ نرخ بازده داخلی پروژه که معادل 35.19 درصد هست نمایش داده شده است و غیر قابل تغییر می باشد. روبروی این عدد، امکان درج نرخ بازده مورد انتظار شما وجود دارد. به عنوان مثال عدد 45 را وارد می کنیم. یعنی می خواهیم حدود 10 درصد نرخ بازده داخلی را افزایش دهیم. برای تغییرات نیاز به افزایش و یا کاهش برخی داده های ورودی در نرم افزار داریم.
در بخش دوم داده های ورودی پروژه که در دسترس هستند نمایش داده شده است. می توانیم هر یک از این اقلام را انتخاب و با انتخاب گرینه اضافه کردن به جدول پایین انتقال دهیم. برای انجام این کار، ابتدا فلش سمت راست هر آیتم را کلیک می کنیم تا زیرشاخه های آن نمایش داده شوند. به عنوان مثال در بخش هزینه های ثابت، ماشین آلات و تجهیزات، بخش اول ماشین آلات را انتخاب می کنیم تا به بخش پایین منتقل شود. (تصویر شماره 5)

تصویر شماره 5

مجدداً در شاخه هزینه‌های تولید، مواد خام را انتخاب و به قسمت پایین منتقل می نماییم. این کار را برای برنامه فروش نیز انجام می دهیم. نتیجه به‌صورت زیر تغییر خواهد نمود. (تصویر شماره 6)

تصویر شماره 6

همانطور که در شکل می بینیم بخش دوم شامل 4 ستون می باشد که ستون اول در قسمت قبل تکمیل شد. ستون دوم، نشان‌دهنده درصد تغییرات در برنامه شما هست. به‌عنوان‌مثال شما تصمیم دارید هزینه‌های ثابت سرمایه‌گذاری و هزینه‌های تولید را 5 درصد کاهش داده و برنامه فروش را 10 درصد افزایش دهید. کاهش را با علامت منفی و افزایش را با علامت مثبت نشان می دهیم. این اعداد را به ترتیب در ستون دوم وارد می کنیم. (تصویر شماره 7)

تصویر شماره 7

پس از ورود اطلاعات، گزینه “شروع محاسبات” در پایین تصویر فعال می‌گردد. با انتخاب گزینه “شروع محاسبات”، ابتدا پیغامی مبنی بر مدت‌زمان محاسبات نشان داده خواهد شد. گزینه تائید را انتخاب می نماییم. ستون سوم در بخش دوم در حال شمردن تا رسیدن به عدد حداکثری در ستون دوم هست. این کار برای تک‌تک ردیف‌ها به ترتیب اولویت از بالا به پایین صورت خواهد پذیرفت. این کار تا رسیدن به نرخ بازده داخلی مطلوب (45درصد) تکرار خواهد شد (تصویر شماره 8)

تصویر شماره 8

این ستون نشان می‌دهد که برای رسیدن به نرخ بازده موردنظر، باید هرکدام از اقلام هزینه‌های ثابت سرمایه‌گذاری و هزینه‌های تولید به مقدار 5 درصد کاهش‌یافته و ردیف سوم که نشان‌دهنده میزان فروش هست، تنها 1 درصد افزایش یابد و نیازی نیست تا به درصد 10 برسد. تا اینجا درصد تغییرات موردنظر بررسی و نتیجه مطلوب استخراج شد.
اما چگونه می‌توان از این اعداد استفاده نمود؟ آیکون تائید را انتخاب می نماییم تا به صفحه قبل برگردیم.
در این قسمت به ترتیب تغییرات در اقلام موردنظر را وارد می نماییم.
در این مثال چون بخش اول ماشین آلات طرح شامل چندین دستگاه است تغییرات 5- را روی همه اقلام بخش اول ماشین آلات وارد می کنیم. (تصویر شماره 9)

تصویر شماره 9

در سربرگ هزینه‌های تولید برای اقلام مواد خام عدد 5- را وارد می نماییم. (تصویر شماره 10)

تصویر شماره 10

در بخش برنامه فروش تنها برنامه فروش را 1 درصد افزایش می دهیم. در انتها گزینه “تغییر داده‌ها” را انتخاب تا تمام اعداد در بخش ورودی داده، تغییر پذیرد و دیگر نیازی نیست برای هر تغییر مجدداً وارد بخش ورود اطلاعات شویم. (تصویر شماره 11)

تصویر شماره 11

سپس تائید را انتخاب کرده و دستور انجام مجدداً محاسبات را صادر می کنیم. خواهید دید که تمام اعداد در ورودی اطلاعات اولیه تغییر خواهند نمود.
در این روش تمام داده های ورودی به گونه ای تغییر می یابد تا به نرخ بازده داخلی مورد انتظار برسیم.
این روش یکی از کاملترین روش های تحلیل حساسیت در کامفار بوده که می توان با استفاده از آن همزمان تغییر چندین پارامتر و تاثیر آن بر روی نرخ بازده مورد انتظار و یا خالص ارزش فعلی مورد انتظار را بررسی نمود.

*تألیف: عزیزه امراللهی، کارشناس مالی سرمایه گذاری شرکت سامان آوران توسعه