نرخ تورم، شاخصی برای نمایش ارزش پول و قدرت خرید است که در یک بازه زمانی مورد محاسبه قرار می گیرد. نرخ تورم، برابر است با تغییرات نسبی در شاخص قیمت که معمولا شاخص قیمت مصرف کننده (CPI) یا Consumer Price Index است. نرخ تورم ممکن است از طریق محاسبه قیمت هفتگی، ماهانه و سالانه برای یک سبد کالای پایه حاصل شود. این سبد که به عنوان سبد پایه و شاخص کالا شناخته می شود، هر چند سال یکبار مورد بازنگری قرار می گیرد. براساس استانداردهای جهانی، مرجع تعیین سبد کالای پایه و همچنین محاسبه و اعلام نرخ تورم، بانک مرکزی هر کشور است.

جدول تورم چه تاثیری بر هزینه های فاز ساخت در نرم افزار کامفار می گذارد؟
استفاده از آیتم نرخ تورم در نرم افزار کامفار موجب خواهد شد که کلیه هزینه های طرح از سال اول تحت تاثیر نرخ تورم ثبت شده افزایش یابند. نوع و مقدار این افزایش ها در نرم افزار کامفار وابسته به آن است که فیلد ارزیابی مجدد دارایی ها را نیز فعال کنیم یا خیر. (تصویر شماره 1)

تصویر شماره 1

فعال کردن نرخ تورم بدون فعالسازی فیلد ارزیابی مجدد دارایی ها
در صورت فعال کردن نرخ تورم بدون فعالسازی فیلد ارزیابی مجدد دارایی ها در نرم افزار کامفار، هزینه های سرمایه گذاری ثابت و قبل از بهره برداری نیز تحت تاثیر نرخ تورم ثبت شده افزایش یافته و هزینه استهلاک و همچنین ارزش اسقاط دارایی ها نیز افزایش می یابد. به عنوان مثال، چنانچه مجموع هزینه های سرمایه گذاری ثابت و قبل از بهره برداری ثبت شده در پروژه ای با فاز ساخت دو ساله و فاز تولید پانزده ساله، معادل ۱۰۰ میلیارد تومان در سال اول و ۲۰۰ میلیارد تومان در سال دوم باشد و نرخ تورم معادل ۲۰ درصد فرض شود، آنگاه تحت تاثیر نرخ تورم، مجموع هزینه های سرمایه گذاری ثابت و قبل از بهره برداری سال اول در عدد ۱.۲ به توان یک میرسد و به ۱۲۰ میلیارد تبدیل خواهد شد و مجموع هزینه های سرمایه گذاری ثابت و قبل از بهره برداری سال دوم در عدد ۱.۲ به توان دو میرسد و به ۲۸۸ میلیارد تبدیل خواهد شد. بنابراین، مجموع آنها ۴۰۸ میلیارد تومان خواهد شد که محاسبه استهلاک در طول دوران بهره برداری، بر مبنای همین عدد انجام خواهد شد.
در این حالت، که فقط فیلد تورم فعال شده است و فیلد ارزیابی مجدد دارایی ها انتخاب نشده است، محاسبه استهلاک تا انتهای عمر دارایی، بر مبنای ارزش ۴۰۸ میلیاردی انجام خواهد شد و ارزش اسقاط دارایی ها در انتهای پروژه، بر اساس درصدی از همان مبلغ ۴۰۸ میلیاردی تعیین میشود. یعنی مثلاً اگر در مثال بالا، نرخ اسقاط یا قراضه (Scrap) معادل ۱۰ درصد ثبت شده باشد، آنگاه درآمد حاصل از فروش اسقاط دارایی در انتهای عمر پروژه، معادل ۴۰.۸ میلیارد تومان خواهد بود.

فعال کردن نرخ تورم و فیلد ارزیابی مجدد دارایی ها
حال چنانچه علاوه بر فیلد تورم (Inflation) فیلد ارزیابی مجدد دارایی ها (Revaluation of Fixed Assets) نیز فعال شود، آنگاه مبلغ استهلاک سالیانه، به واسطه ارزیابی مجدد دارایی ها در ترازنامه، افزایش ۲۰ درصدی خواهد داشت و ارزش اسقاط دارایی در انتهای فاز تولید ۱۵ ساله، بدین گونه محاسبه خواهد شد:
ده درصد ارزش دارایی تعریف شده در سال اول فاز ساخت (معادل ۱۲ میلیارد تومان) در عدد ۱.۲ به توان ۱۶ خواهد رسید و ده درصد ارزش دارایی تعریف شده در سال دوم فاز ساخت (معادل ۲۸.۸ میلیارد تومان) در عدد ۱.۲ به توان ۱۵ خواهد رسید که مجموع آنها معادل ۶۶۵.۵۸ میلیارد تومان خواهد شد. در واقع، در این حالت، درآمد حاصل از فروش اسقاط دارایی در انتهای پروژه، با نرخ تورمی که ثبت شده، به روز رسانی میشود.
بنابراین چنانچه، هدف از فعالسازی فیلد تورم، ارزیابی مجدد دارایی به صورت سالیانه در ترازنامه باشد به گونه ای که فروش اسقاط دارایی های ثابت در انتهای عمر پروژه نیز با اعمال نرخ تورم صورت گیرد، حتما باید فیلد ارزیابی مجدد دارایی ها نیز فعال شود.

تاثیر جدول تورم بر هزینه های عملیاتی و درآمدها در نرم افزار کامفار
کل هزینه ها و درآمدهای عملیاتی ثبت شده در ورودی های نرم افزار کامفار، تحت تاثیر نرخ تورم، از همان سال اول افزایش می یابند. به عنوان مثال، چنانچه طول فاز ساخت پروژه ای دو سال و نرخ تورم سالیانه ۲۰ درصد باشد، آنگاه هزینه های عملیاتی و درآمد سال اول ثبت شده در ورودی های نرم افزار کامفار در عدد ۱.۲ به توان سه ضرب خواهند شد و هزینه ها و درآمدهای سال دوم تولید، در عدد ۱.۲ به توان چهار ضرب خواهند شد و به همین ترتیب تا سال آخر محاسبات انجام خواهد شد.

جمع بندی منطق نرم افزار کامفار بر اساس جدول تورم (Inflation)
در واقع، نرم افزار کامفار اینگونه فرض میکند که هزینه ها و درآمدهایی که در زمان تهیه طرح توجیهی در بخش ورودی های کامفار ثبت میشود، بر اساس قیمت های امروز است و فرآیند نوشتن طرح توجیهی، یک دوره (یک سال) پیش از شروع فاز ساخت پروژه میباشد. بنابراین، حتی هزینه های سال اول فاز ساخت نیز باید با یک سال تورم در نظر گرفته شوند.
باید توجه داشت که چنانچه آیتم تورم در نرم افزار کامفار فعال شود، آنگاه میبایست به ازای هر واحد پولی به صورت مجزا، برآورد نرخ تورم هر سال کشور مربوطه را تا پایان عمر پروژه ثبت نمود. در واقع، برآورد نرخ تورم در خصوص هر واحد پولی در هر سال میتواند عددی متفاوت باشد.
نحوه عملکرد فیلد افزایش قیمت ها (Escalation) در نرم افزار کامفار
فیلد افزایش قیمت ها (Escalation) در نرم افزار کامفار، این امکان را به کاربر میدهد که نرخ تورم را برای هر یک از اقلام هزینه ها و درآمدها به صورت مجزا تعریف کند. با این تفاوت عملکردی که فعال کردن آن، موجب تغییر در هزینه درآمدهای سال اول نمیشود و از سال دوم اعمال میشود. در حالی که جدول تورم، هزینه درآمدهای سال اول را نیز تحت تاثیر قرار میدهد. در واقع، منظور از نرخ افزایش قیمتها در این فیلد، افزایش سالیانه قیمت ها نسبت به سال اول است. چرا که مقدار پیش فرض فیلد اضافه شدن قیمت ها در سال اول (Escalate First Year) که در بخش ویژگی های خاص تعریف پروژه قرار دارد، صفر است. معمولاً در شرایطی که پروژه ای یک یا چند سال متوقف بوده است و کاربر قصد به روز رسانی اتوماتیک کلیه داده های ثبت شده در فایل کامفار را داشته باشد، میتوان با مقدار دادن به فیلد اضافه شدن قیمت ها در سال اول، متناسب تعداد سال های توقف پروژه، داده ها را با نرخ های ثبت شده در فیلد افزایش قیمت ها (Escalation) در هر جدول به روز رسانی کرد.

*گردآوری : عزیزه امراللهی
*برگرفته از سایت comfar.org