هنری فایول (۲۹ ژوئیه ۱۸۴۱ در استانبول - ۱۹ نوامبر ۱۹۲۵ در پاریس) مهندس معدن، سرپرست معدن و از نظریه‌پردازان فرانسوی بود. اصول چهارده گانه مدیریت که توسط هنری فایول مطرح شده است، از مهمترین مفاهیم مدیریتی به حساب می‌آید که به نظر می‌رسد جزو اولین مسائلی باشد که هر مدیری نیاز به دانستن آن‌ها دارد. این اصول در نگاه اول به نظر ساده و روشن می‌آیند، اما به وضوح می‌توان عدم رعایت این موارد را نه تنها در مدیریت شرکت‌ها و صنعت گران کوچک و متوسط بلکه در بزرگترین مدیریت‌های ایران دید.

 اصول چهارده‌گانه مدیریت فایول به شرح زیر است:

1- تقسیم کار
اصل تقسیم کار بیان می‌کند که کارها را باید به وظایف کوچک تقسیم کرد و هر بخش را به یک فرد یا گروهی از افراد واگذار کرد. از مزایای‌ تقسیم کار می‌توان به مواردی همچون افزایش کارایی و بهره‌وری، کاهش اتلاف وقت و ایجاد روحیه ابتکار در فرد اشاره کرد.

2- اعتدال بین اختیار و مسئولیت
اگر به مدیر اختیار داده نشود، نمی‌توان او را بازخواست کرد؛ چرا که امور در اختیار او نیست و اگر اختیار داده شود و پاسخگویی و بازخواستی در کار نباشد، عملکرد کاهش خواهد یافت و مدیر دیگر اهمیتی به اثربخش بودن تصمیماتش نمی‌دهد.

 

3- نظم و انضباط
نظم و انضباط به معنای احترام به قوانین و مقررا ت سازمان می‌باشد، برای ایجاد نظم، نظارت خوب و قضاوت بی‌طرفانه لازم است.

 

4- وحدت فرماندهی
هر کارمند باید از یک شخص دستور بگیرد و به همان فرد پاسخگو باشد. بر اساس این اصل هر فرد در سازمان باید یک مافوق داشته باشد و از او دستور بگیرد و در مقابل عملکردش نسبت به او پاسخگو باشد.

 

5- وحدت رویه
هر گروه از فعالیت‌های سازمانی که یک هدف مشابه دارند، باید توسط یک مدیر و با استفاده از یک طرح و برنامه هدایت شود. به عنوان مثال تمام فعالیت‌های بازاریابی مانند تبلیغات، فروش، سیاست‌گذاری بر روی قیمت‌ها و غیره باید توسط یک مدیر هدایت شود.

 

6- تبعیت
منافع کارکنان نباید مقدم بر منافع سازمان باشد. به عبارت دیگر منافع سازمان باید در اولویت قرار بگیرد. در غیر اینصورت سازمان سقوط خواهد کرد. منافع سازمانی نباید با توجه به علایق شخصی یا گروهی خراب شود.

 

7- جبران خدمت
همه کارکنان برای کاری که انجام می‌دهند، باید دستمزد منصفانه دریافت کنند. پرداخت باید هم نسبت به کارمند و هم نسبت به شرکت منصفانه باشد.

 

8- تمرکز
فایول اعتقاد دارد که باید یک تعادل در میزان تمرکز در تصمیم‌گیری در سازمان برقرار باشد. مدیریت ارشد باید بخشی از قدرت تصمیم‌گیری را به سطوح میانی و اجرایی واگذار نماید.

 

9- زنجیره فرمان
منظور از زنجیره فرمان سلسله مراتب قدرت و اختیار است. این زنجیره از مدیریت ارشد سازمان شروع شده و به سطوح پایین‌تر می‌رسد.

 

10- منظم بودن
براساس این اصل فایول، فضای سازمان باید مرتب باشد. هر کارمندی فضای مناسب کاری خود را داشته و منابع، ملزومات و ماشین‌آلات مهیا و به صورت مرتب به کارکنان تخصیص داده شود.

 

11- انصاف
مدیران باید رفتار منصفانه‌ای با زیر مجموعه‌ خود داشته و رفتاری محترمانه از خود نشان دهند. مدیران باید برخوردی بی‌طرفانه با کارکنان مختلف داشته باشند. در این اصول فایول تبعیض در سازمان را مردود دانسته و آن را موجب کاهش عملکرد کارکنان می‌داند.

 

12- ثبات کارکنان
کارمندان باید از ثبات شغلی برخوردار باشند؛ زیرا بی‌ثباتی منجر به ناکارآمدی می‌شود. شرکت‌های موفق معمولا گروه پایداری از کارمندان را داشته‌اند.

13- ابتکار
اصل ابتکار بیان می‌کند کارکنان در ابراز عقاید و نظرات در خصوص کارها باید آزاد باشند تا بتوانند از خود ابتکار به خرج دهند. این ابتکار در نهایت به سود شرکت بوده و به عنوان منبع قدرت برای سازمان به حساب می‌آید.

 

14- روحیه کار گروهی
براساس این اصل، در درون سازمان باید هارمونی ایجاد نمود تا با هماهنگی کارها به صورت گروهی انجام شود. این اصل به ترویج اعتماد و ارتباط متقابل در میان کارکنان می‌پردازد.

 

منابع:

http://drnasirisavadkoohi.ir/14-principles-of-management-by-henri-fayol/

https://www.iedunote.com/14-management-principles-henri-fayol

 

تولید محتوای تصویری: محمد زارع رشکوئیه